UYAP Terimleri Sozlugu

Son guncelleme: 18 Nisan 2026 · Kapsamli kaynak · 150+ terim

Turkiye'nin yargi bilisim sistemi olan UYAP ve iliskili teknolojilere ait tum terimlerin aciklamalarini bu sozlukte bulabilirsiniz. Avukatlar, hakim adaylari, hukuk ogrencileri ve yargi personeli icin hazirlanan bu kaynak, dijital yargi terminolojisini anlamak icin en kapsamli Turkce referanstir. Her terim icin detayli mikro-aciklama, ilgili kanun maddesi, pratik kullanim ornegi ve sitemizdeki detay rehberlere ic linkler eklenmistir.

A

• Adli Sicil Kaydi
  Bireylerin ceza mahkumiyetlerine iliskin bilgilerin tutuldugu resmi kayit. Adli Sicil ve Istatistik Genel Mudurlugu tarafindan duzenlenir ve UYAP uzerinden e-devlet entegrasyonuyla sorgulanabilir. 5352 sayili Adli Sicil Kanunu'na tabi olan bu kayit, ceza infaz edildikten belirli sure sonra arsive alinir. Is basvurularinda, kamu gorevine giriste ve ruhsat islemlerinde siklikla talep edilen belgedir. Vatandaslar e-devlet uzerinden TC kimlik numarasi ve sifresi ile aninda PDF veya UDF formatinda bu kaydi alabilir. Yurt disina cikis, silah tasima ruhsati ve belirli meslek gruplarina giriste zorunlu belgelerden biridir. Arsivdeki kayitlar yalnizca yetkili mercilere acilir ve istek uzerine icerikli/iceriksiz sekilde duzenlenir.
• Arabuluculuk
  Taraflarin ortaya cikan uyusmazliklarini, bagimsiz ve tarafsiz bir ucuncu kisi olan arabulucunun rehberliginde cozdugu alternatif uyusmazlik cozum yontemi. 6325 sayili Hukuk Uyusmazliklarinda Arabuluculuk Kanunu ile duzenlenmistir. Is, ticari ve tuketici davalarinda dava acmadan once arabuluculuk sartini saglamak zorunludur; bu davalarda arabuluculuga basvurulmamissa dava usulden reddedilir. Arabulucular, Arabuluculuk Daire Baskanligi siciline kayitli ve en az bes yil kidemli hukukcular arasindan secilir. Arabuluculuk tutanagi taraflar ve arabulucu tarafindan imzalanarak mahkemece serh konulmasi halinde ilam niteligi kazanir. UYAP Arabuluculuk Portal'i tum basvuru, atama ve raporlama islemlerini dijital ortamda yurutur. Bu yontem dava yukunu azaltir, hizli ve dusuk maliyetli cozum saglar.
• Arabuluculuk Portal
  UYAP bunyesinde hizmet veren ve arabuluculuk sureclerinin dijital ortamda yurutulmesini saglayan alt sistem. Arabulucu atamalari, tarafların bilgilendirilmesi, son tutanaklarin sisteme yuklenmesi ve Daire Baskanligi'na bildirim bu portal uzerinden yapilir. Arabulucular kendilerine atanan dosyalari bu sistemden gorur, toplanti tutanaklarini UDF formatinda hazirlayip imzalar ve dosyaya ekler. Anlasma veya anlasmama tutanagi da ayni portalda olusturulur. Avukatlar mudahalelerini, taraflar ise durum bilgilerini bu portaldan takip edebilir. Uyusmazlik cozumunun hizlanmasi ve kagit kullaniminin azalmasi acisindan kritik bir dijital altyapidir.
• Avukat Portal
  UYAP sisteminin avukatlara ozel erisim noktasi olup avukat.uyap.gov.tr adresinden hizmet verir. Avukatlar bu portal uzerinden baro kayit numaralari ve e-imza ile oturum acarak vekili olduklari dava dosyalarini inceleyebilir, dilekce gonderebilir, harc ve giderleri yatirabilir, durusma takvimlerini gorebilir ve e-tebligat alabilir. UYAP Avukat Portali, gunumuzde avukatlik mesleginin fiilen yurutulebilmesi icin vazgecilmez bir araca donusmustur. Mazeret dilekcesi sunma, dosya suret talebi, bilirkisi rapor itirazlari, UYAP uzerinden dosya barkod sorgulama gibi islevler de portal uzerinde toplanir. Detayli kullanim icin avukatlar icin UDF rehberini inceleyebilirsiniz.
• Adli Tatil
  Her yil 20 Temmuz'dan 31 Agustos'a kadar suren ve yargi faaliyetlerinin kisitli yurutuldugu donem. HMK 102-104 ve CMK 331 maddelerince duzenlenmistir. Adli tatil suresince aciyete mecbur davalar (nafaka, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, tutuklama, delil tespiti gibi) nobetci mahkemelerce gorulur. Normal davalarin surelerinin son gunu adli tatil icine denk gelirse, sure adli tatilin bitiminden sonraki yedinci gunun mesai bitiminde son bulur. Avukatlar acisindan adli tatil, yogun bir yilin ardindan soluk alma firsati olsa da UYAP uzerinden e-tebligat almaya devam edildiginden sureler takip edilmeye devam eder.
• Ara Karar
  Hakimin yargilama sureci icinde verdigi, davanin esasini sona erdirmeyen gecici nitelikteki kararlar. Tensip zapti, bilirkisi atanmasi, delil toplama emri, taniklarin celp edilmesi, kesif icrasi veya gorev sinirinda yer aldigini tespit icin yapilan ara denetimler bu nitelikteki kararlardir. Ara kararlarin bir kismi (ornegin ihtiyati tedbir karari) basli basina istinaf edilebilirken, bir kismi ancak nihai kararla birlikte denetime tabi tutulur. UYAP'ta her ara karar dava dosyasina UDF formatinda eklenir ve karar metninde mahkeme numarasi, tarihi ve hakim e-imzasi yer alir. Mahkemeler bu kararlari genellikle durusma tutanagina derc eder.

B

• Barkod Sistemi
  UYAP'ta her belgeye atanan benzersiz barkod numarasi sistemi. Belgelerin fiziksel ve dijital ortamda takibini kolaylastiran bu mekanizma, mahkeme kararlari, tebligatlar ve diger resmi yazilarin dogrulanmasinda kritik rol oynar. Barkod numarasi UYAP dogrulama sayfasindan girilerek ilgili belgenin gercekligi teyit edilebilir. Ozellikle PDF'e donusturulmus UDF belgelerinde barkod, belgeyi gorenin kaynak sistemle eslestirme yapmasini saglar. Avukatlar muvekkillerine gonderdikleri karar suretlerinin dogrulanabilirligini bu sayede garanti eder. Barkod ayni zamanda belge hirsizliklarina karsi onemli bir guvenlik onlemidir.
• Bilirkisi
  Mahkemenin cozumu teknik veya ozel bilgi gerektiren konularda basvurdugu uzman kisi. HMK 266-287 ve CMK 62-73 arasi maddelerde duzenlenmistir. Bilirkisi Bolge Kurulu'nca sicile kayitli uzmanlar, UYAP Bilirkisi Portal'i uzerinden dosya inceleme, gorev kabulu, rapor yazma ve ucret tahakkuku islemlerini dijital olarak yurutur. Bilirkisi raporlari UDF formatinda sisteme yuklenir ve taraflarin itirazlarina aciktir. Bir davada birden fazla bilirkisi gorevlendirilebilir; heyet halinde calisan bilirkisiler ortak rapor verir. Meslekte bes yil kidem ve Adalet Bakanligi onayi on sarttir.
• Bilirkisi Raporu
  Mahkemenin yonelttigi sorulara bilirkisinin teknik bilgisi cercevesinde verdigi yazili cevap. Rapor, taraflarin itirazina aciktir ve yetersiz gorulmesi halinde ek rapor alinabilir veya yeni bir bilirkisi atanabilir. Hakim, bilirkisi raporu ile bagli degildir; kendi vicdani kanaatine gore takdir yetkisini kullanir. Rapor UYAP'a UDF formatinda yuklenir, e-imza ile imzalanir ve zaman damgasi konur. Rapor icerigi; inceleme konusu, kullanilan yontemler, ulasilan bulgular ve sonuc bolumunden olusur. Iki hafta kesin sure icinde itiraz edilmezse rapor hukme esas alinir.
• Bilirkisi Portal
  Bilirkisilerin UYAP uzerinden gorevlendirme bildirimi alma, dosya inceleme, rapor yukleme ve ucret tahakkuk islemlerini yurutmesi icin hazirlanmis ozel portal. Bilirkisiler bu portal uzerinden kendilerine atanan dosyalari gorur, delil CD'lerini dijital olarak indirir, raporlarini UDF formatinda e-imza ile sisteme yukler. Portalin UYAP ile entegre calismasi, kagit tabanli bilirkisi surecini neredeyse tamamen ortadan kaldirmistir. Ucret tahakkuku ve vergi kesintileri otomatik hesaplanarak bilirkisinin bildirdigi IBAN'a yansitilir.
• Bilisim Suclari
  Bilgisayar, internet ve dijital sistemler uzerinden islenen suclarin ortak adi. TCK 243-246 maddelerde bilisim sistemlerine girme, sistemi engelleme, verileri degistirme gibi suc tipleri tanimlanmistir. UYAP, bu suclara iliskin sorusturma ve kovusturmalarda dijital delillerin zincirini olusturur. IP kayitlari, dijital imzalar, HASH degerleri ve zaman damgalari bu tur davalarda kritik delil niteliginde olup adli bilisim uzmanlarinca incelenir. Bilisim suclari, ozellikle sosyal medya, e-ticaret ve bankacilik islemleri araciligiyla artan bir trendde isleniyor; yargi bu alanda uzmanlasmis hakim ve savci yetistirmek zorunda kalmistir.
• Bolge Adliye Mahkemesi (BAM)
  Istinaf kanun yolunda gorev yapan ikinci derece yargi mercii. 2016 yilinda faaliyete gecen BAM'lar, ilk derece mahkeme kararlarini hem olay hem de hukuki yonden inceler. Her buyuk ilde bir BAM bulunur. Hukuk, ceza ve vergi dairelerinden olusan BAM'lar uc hakimli heyet olarak calisir. UYAP uzerinden dosyalar BAM'a dijital olarak iletilir, gerekceli kararlar yine dijital olarak alt mahkemeye ve taraflara bildirilir. Istinaf kararindan sonra belirli davalarda temyiz yolu aciktir.
• Bulut Yedekleme
  UYAP verilerinin felaket kurtarma amaciyla merkezi ve yedek veri merkezlerinde tutulmasi. Adalet Bakanligi Bilgi Islem Genel Mudurlugu tarafindan yonetilen bu altyapi, 7/24 kesintisiz hizmet sunumunu hedefler. Deprem, yangin, siber saldiri gibi olasi senaryolarda yargi verilerinin kaybolmamasi icin cografi olarak ayri noktalarda aktif-aktif yedeklemeler yapilmaktadir. Veri butunlugu, gizlilik ve erisilebilirlik ilkeleri bu yedekleme mimarisinde titizlikle uygulanir. Her UDF belgesi olusturuldugu anda en az iki farkli fiziksel lokasyonda replikasyona tabi tutulur.
• Bosanma Davasi
  Evlilik birliginin mahkeme karariyla sona erdirilmesi istemiyle acilan aile davasi. TMK 166 maddesine gore siddetli gecimsizlik, zina, hayata kast, pek kotu muamele, onur kirici davranis, suc islenmesi, akil hastaligi ve eylemli ayrilik sebeplerinden biri dayanak olabilir. Cekismeli ve anlasmali olmak uzere iki turu vardir. Anlasmali bosanma icin evliligin en az bir yil surmus olmasi ve her iki esin mahkemeye birlikte basvurarak ortak bir protokol sunmasi gerekir. UYAP uzerinden dava dilekcesi hazirlanir, harc yatirilir ve Aile Mahkemesi'nde acilir. Velayet, nafaka, maddi-manevi tazminat, mal paylasimi gibi ekli talepler dava dilekcesinde yer alir.

C

• CBS Entegrasyonu
  Cografi Bilgi Sistemi entegrasyonu. Tasinmaz davalari, kadastro tespit ve tescil islemleri, istimlak davalari, orman davalari gibi harita bilgisi gerektiren konularda UYAP'in CBS verileriyle eslesmesini saglar. Hakim bir kadastro davasi bakarken ilgili parselin tapudan cekilmis guncel haritasini UYAP ekraninda gorebilir. Bilirkisi raporlari da bu entegrasyon sayesinde daha dogru ve hizli hazirlanir. Tapu ve Kadastro Genel Mudurlugu'nun TAKBIS sistemi ile UYAP arasindaki veri kopruleri bu entegrasyonun temelini olusturur.
• Ceza Infaz Sistemi
  UYAP bunyesindeki cezaevi yonetim modulu. Mahkum kabul ve cikis islemleri, ceza sureci takibi, tahliye tarihleri, iyi hal indirimi ve sartli saliverme hesabi, ziyaretci takvimi gibi tum islemler bu modul uzerinden yurutulur. Ceza ve Tevkifevleri Genel Mudurlugu'ne bagli 370'i askin ceza infaz kurumu ayni sistemi kullanir. UYAP infaz modulu, hukumlulerin sahip oldugu haklari kayit altina alarak kesin infaz tarihi hesabinin dogru yapilmasini saglar. Denetimli serbestlik sureclerinde de kritik veri saglar.
• Cevap Dilekcesi
  Hukuk davasinda davalinin dava dilekcesine karsi sundugu ilk savunma. HMK 127 uyarinca dava dilekcesi tebligatinden itibaren iki hafta icerisinde verilmesi gerekir; bu sure kesin suredir. Cevap dilekcesinde davalinin ilk itirazlari (gorev, yetki, derdestlik, kesin hukum vb.), maddi vakialara iliskin beyanlari, karsi deliller ve hukuki sebepler yer alir. Sure kacirilirsa davalinin ileri surecegi savunmalarin onemli bir kismi usul bakimindan dinlenmez. Cevap dilekcesi UYAP uzerinden e-imzali olarak gonderilir ve dosyaya UDF formatinda islenir.
• Cezaevi Infaz
  Kesinlesmis hapis cezalarinin ceza infaz kurumunda cektirilmesi islemi. 5275 sayili Ceza ve Guvenlik Tedbirlerinin Infazi Hakkinda Kanun kapsaminda duzenlenir. Infaz suresince hukumlunun hak ve yukumlulukleri, sartli saliverme tarihleri, iyi hal degerlendirmesi ve olusabilecek disiplin cezalari UYAP infaz modulunde takip edilir. Belirli bir ceza suresinin coguna denk gelindiginde denetimli serbestlige gecis olanagi dogabilir. Kadin, cocuk, yasli ve hasta hukumluler icin uygulanan ozel hukumler de sistem uzerinden kontrol altina alinir.
• CMK
  Ceza Muhakemesi Kanunu
  5271 sayili Ceza Muhakemesi Kanunu, Turk ceza yargilamasinin temel usul kanunudur. 2005 yilinda yururluge giren bu kanun, supheli haklari, sorusturma asamasi, kovusturma asamasi, kanun yollari ve infaza kadar tum sureci duzenler. CMK 158 sikayet, CMK 161 sorusturma evresi, CMK 175 iddianame, CMK 223 hukum turleri, CMK 231 HAGB gibi sik basvurulan maddeler icerir. UYAP'ta olusturulan tum ceza davasi belgeleri (iddianame, tensip zapti, durusma tutanagi, gerekceli karar) CMK hukumlerine uygun sekilde UDF formatinda hazirlanir ve e-imza ile imzalanir.

D

• Dava Dilekcesi
  Hukuk davasinin acildigi ve taleplerin ayrintili olarak siralandigi ilk yazili basvuru belgesi. HMK 119'a gore dava dilekcesinde taraflarin kimlik bilgileri, davanin konusu, hukuki sebep, hukuki deliller, talep sonucu ve varsa iliskili belgeler yer almalidir. Dava dilekcesi e-imza ile imzalanarak UYAP Avukat Portal'i uzerinden dijital olarak mahkemeye gonderilir; harc ve posta gideri yatirilmadikca dava acilmis sayilmaz. Eksik unsur iceren dilekceler icin hakim kesin sure verir, sureye uyulmazsa dava usulden reddedilir. Iyi hazirlanmis bir dava dilekcesi, davanin kaderini belirleyen en onemli belgedir.
• Dava Dosyasi
  UYAP'ta bir davanin tum belgelerini, tutanaklarini, kararlarini ve yazismalarini iceren dijital klasor. Her dava dosyasina benzersiz bir esas numarasi atanir ve "2026/123 E." formatinda yazilir. Dosya icerigi kronolojik siraya gore duzenlenir; dilekceler, tebligat parcalari, bilirkisi raporlari, durusma tutanaklari, ara kararlar ve gerekceli karar bu klasor icinde yer alir. Avukatlar kendi vekalet dosyalarina Avukat Portal uzerinden 7/24 erisebilir ve UDF formatindaki belgeleri bilgisayarlarina indirebilir. Dosyanin tamami istendiginde ZIP formatinda dijital suret olarak alinabilir.
• Dava Sorgulama
  UYAP Portal veya e-devlet uzerinden davanin guncel durumunun, durusma tarihlerinin ve kararlarin sorgulanmasi islemi. Vatandaslar TC kimlik numarasi ve e-devlet sifresiyle kendi taraf olduklari davalari sorgulayabilir; avukatlar ise baro no ve e-imza ile vekili oldugu tum dosyalara erisir. Sorgulama ekraninda davanin asamasi (tensip, on inceleme, tahkikat, karar), son durusma tarihi, son islem tarihi ve varsa karar tarihi gorunur. E-devlet entegrasyonu sayesinde vatandaslar dava surecini uzaktan ve anlik olarak takip edebilir.
• Dijital Imza
  Bkz. E-Imza. Dijital ortamda kimlik dogrulama ve belge butunlugu saglayan kriptografik mekanizma. UDF dosyalarindaki dijital imzanin nasil dogrulanacagi hakkinda detayli rehbere goz atabilirsiniz.
• Denetimli Serbestlik
  Hukumlunun toplum icinde denetim altinda olmak kaydiyla cezaevi disinda ozgur hayatina devam ettigi infaz kurumu. 5402 sayili Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu ve 5275 sayili Ceza Infaz Kanunu'nda duzenlenir. Belirli sartlari tasiyan hukumluler, cezalarinin son bir kismini bu program kapsaminda gecirir; duzenli olarak Denetimli Serbestlik Mudurlukleri'ne basvurarak imza atar ve belirli yukumluluklere uyar. UYAP denetimli serbestlik modulu, her hukumlunun devam ettigi programi, yapmasi gereken imza ziyaretlerini, kurslari ve tedavi sureclerini takip eder. Kurala uyumsuzluk halinde ceza cezaevinde tamamlanir.
• Delil Tespiti
  Ileride dava sirasinda kullanilacak delillerin zamaninda tespit edilememesi riski dogdugunda, mahkeme araciligiyla onceden kayit altina alinmasi. HMK 400-406 arasi maddeler bu kurumu duzenler. Ornegin, bir insaat kusurunu belgelemek isteyen malzeme sahibi, yikim veya tamirat yapilmadan once mahkemeden bilirkisi gozetiminde kusurun tespitini isteyebilir. UYAP uzerinden delil tespiti talep dilekcesi verilir, mahkeme gerekirse kesif icra eder ve bilirkisi raporu hazirlatir. Delil tespiti sonucunda olusturulan tutanak ve rapor, ileride acilacak davada kullanilmak uzere dosyada korunur.
• Dokuman Editoru
  Bkz. UYAP Dokuman Editoru. UYAP sisteminde belge olusturmak ve duzenlemek icin kullanilan ozel metin editoru. UDF dosyalarinin nasil acilacagi hakkinda detayli rehbere bakabilirsiniz.
• Durusma Tutanagi
  Mahkeme durusmalari sirasinda tutulan ve UYAP uzerinde UDF formatinda kaydedilen resmi kayit belgesi. Taraflarin beyanlari, hakim kararlari, tanik ifadeleri, bilirkisi aciklamalari ve diger tum islemler bu tutanaga islenir. HMK 154 ve CMK 219 kapsaminda zabit katibi tarafindan yazilir, hakim ve taraflarca imzalanir. Durusma tutanagi, ileride istinaf veya temyiz asamalarinda kritik delil niteligi tasir; taraflarin soyledikleri veya soylemedikleri tutanakta yazili olan kadardir. Bu nedenle avukatlar durusmada beyanlarini tutanaga tam olarak gecirtmek icin ozen gosterir.
• Durusma Zapti
  Durusma tutanaginin esanlami. Mahkemenin durusmada yaptigi islemlerin, taraf beyanlarinin ve hakimin verdigi ara kararlarin yazili kayit altina alinmis halidir. Her durusma icin ayri bir zabit olusturulur ve mahkeme hakimi ile zabit katibi tarafindan e-imza ile imzalanarak UYAP'a UDF olarak yuklenir. Avukat Portal uzerinden taraflar bu zaptlara erisebilir ve indirip inceleyebilir.

E

• E-Devlet
  Elektronik Devlet
  Turkiye Cumhuriyeti'nin vatandaslara dijital ortamda kamu hizmeti sundugu merkezi platform. UYAP ile entegre calisarak dava sorgulama, adli sicil kaydi alma, icra dosyasi sorgulama, bosanma protokolu onaylama gibi islemlere olanak tanir. turkiye.gov.tr adresinden erisilen sistem; TC kimlik numarasi ve PTT'den alinan e-devlet sifresi, e-imza, mobil imza, T.C. kimlik karti ya da internet bankaciligi araciligiyla giris desteklemektedir. Iki asamali dogrulama ile erisim guvenligi saglanir. Vatandaslarin UDF formatindaki kararlari ve tebligatlari bu platform uzerinden indirip yazdirabilmesi onemli bir dijital donusum adimidir.
• E-Dilekce
  UYAP uzerinden dijital ortamda mahkemeye iletilen dilekce. Avukatlar Avukat Portal, vatandaslar ise Vatandas Portal veya e-devlet uzerinden e-dilekce hazirlayabilir. E-imza ile imzalanan dilekceler aninda dosyaya dusmekte ve havale sureci elle yapilan islemlere gore hizlanmaktadir. E-dilekce, fiziksel dilekce ile ayni hukuki degere sahiptir. Harclar elektronik ortamda yatirilir ve makbuz UDF olarak sisteme eklenir. Isyeri adresinden cikamayan veya farkli sehirde bulunan taraflar icin buyuk kolaylik saglar.
• E-Imza
  Elektronik Imza
  5070 sayili Elektronik Imza Kanunu cercevesinde duzenlenen, dijital ortamda kimligi dogrulayan ve belgelerin butunlugunu garanti eden kriptografik imza sistemi. UYAP'ta tum resmi belgeler e-imza ile imzalanir. Nitelikli elektronik sertifika saglayicilarindan (TURKTRUST, E-Guven, KamuSM vb.) temin edilir ve akilli kart veya USB token uzerinde saklanir. El imzasiyla ayni hukuki degere sahip olan e-imza, belge uzerinde yapilabilecek her degisiklikte dogrulamasini kaybeder, bu sayede belgenin butunlugu korunur. E-imza ile imzalanmis UDF dosyalarinin nasil dogrulanacagini ogrenebilirsiniz.
• Eksik Harc
  Dava acilirken veya bir islem yapilirken yatirilmasi gereken harcin eksik yatirilmasi durumu. Harclar Kanunu'na gore mahkemeye dilekce sunumu, karar harclari, temyiz harcilari, cra harcilari gibi islemler icin belirli harclar ongorulmektedir. Eksik harc durumunda mahkeme, ilgili tarafa kesin sure vererek eksigi tamamlamasini ister. Surede tamamlanmazsa dava acilmamis sayilir veya islem yapilamaz. UYAP'ta harc hesaplamalari otomatik yapilmakta, eksik harc uyarisi sistem tarafindan gosterilmektedir.
• Emniyet Ifadesi
  Sorusturma asamasinda kolluk kuvvetlerince supheliden alinan ilk ifade. CMK 147 uyarinca supheliye susma hakki, mudafi talep etme hakki ve kendi aleyhine delil gostermeme hakki hatirlatilmak zorundadir. Bu hatirlatma yapilmadan alinan ifadenin hukuki degeri yoktur. Emniyet ifadesi mudafi huzurunda alinmalidir; aksi takdirde hukume esas olamaz. Ifade digital ortama kaydedilir, yazili tutanak UDF olarak UYAP'a yuklenir ve supheli tarafindan imzalanir. Supheli gerekirse tercuman yardimi talep edebilir.
• Erteleme
  TCK 51 maddesi uyarinca iki yil veya daha az hapis cezasinin, belirli kosullarin saglanmasi halinde infazindan vazgecilmesi. Erteleme icin hukumlunun daha once kasitli bir sucdan dolayi uc aydan fazla hapis cezasina mahkum edilmemis olmasi ve mahkemenin hukumlunun yeniden suc islemeyeceginden vicdanen kani olmasi gerekir. Erteleme suresi bir yildan az, uc yildan fazla olamaz. Bu sure icinde kasitli bir suc islenmezse hukmun infazi tamamen ortadan kalkar. UYAP ceza modulunde erteleme suresi takip edilir ve denetim kosullari yonetilir.
• Esas Numarasi
  Her dava dosyasina atanan benzersiz kimlik numarasi. "2026/123 E." formatinda yazilir ve davanin yili ile sira numarasini icerir. Dava acildiginda otomatik tevzi sistemi tarafindan mahkemeye atandiginda sistem bu numarayi uretir. Dosya esas numarasi, davanin UYAP'ta aranmasi ve referanslanmasinda temel anahtardir. Karar verildiginde ayri bir "karar numarasi" da (ornek 2026/456 K.) eklenir. Dilekcelerde, tebligatlarda ve yazismalarda esas numarasi mutlaka belirtilmelidir.
• E-Tebligat
  Elektronik Tebligat
  7201 sayili Tebligat Kanunu kapsaminda yargisal ve idari tebligatlarin dijital ortamda yapilmasini saglayan sistem. PTT uzerinden e-tebligat adresi (UETS) alinarak kullanilir. Avukatlar, kamu kurumlari, kamu iktisadi tesebbusleri, bankalar, noterler ve anonim sirketler icin zorunludur. Tebligat, muhataba ulastigi andan itibaren 5. gunun sonunda teblig edilmis sayilir; bu sure hak duserimi olan sureler acisindan kritiktir. UYAP, tebligat tarihini otomatik hesaplayarak sureleri takip eder. Kagit tebligata gore cok daha hizli ve dusuk maliyetlidir. E-tebligat ile gelen belgelerin dogrulanmasi da sistem uzerinden mumkundur.
• E-Yakalama
  UYAP uzerinden hazirlanan ve kolluk kuvvetlerine dijital olarak iletilen yakalama emri sistemi. Hakimin yakalama emri verdiginde bu emir aninda Emniyet Genel Mudurlugu'nun KIHBI sistemine dusmekte ve ulke genelindeki tum kolluk birimleri tarafindan gorulebilmektedir. E-yakalama sayesinde kagit sevki beklenmeksizin aninda uygulama yapilabilir ve firar riski azalir. Yakalama gerceklestiginde sistem uzerinden otomatik bildirim iletilir ve ilgili yargi mercii durumdan aninda haberdar olur.

F

• Fikri Sinai Haklar Mahkemesi
  Marka, patent, endustriyel tasarim, cografi isaret ve telif haklarindan dogan uyusmazliklara bakan ihtisas mahkemesi. 5846 sayili Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile 6769 sayili Sinai Mulkiyet Kanunu kapsamindaki davalar burada gorulur. Istanbul, Ankara ve Izmir'de bagimsiz FSHM'ler kurulmus olup diger illerde gorevlendirilen Asliye Hukuk/Ceza mahkemeleri FSHM sifatiyla calisir. Davalar teknik nitelikli oldugundan bilirkisi incelemesi agirlikli yurutulur. UYAP uzerinden TURKPATENT veritabaniyla entegrasyon saglanarak marka-patent kayitlari anlik sorgulanabilir.

G

• Gecici Koruma Karari
  UYAP uzerinden hizlica olusturulabilen ve e-imza ile imzalanarak aninda yururluge giren ihtiyati tedbir nitelgindeki yargi karari. 6284 sayili Ailenin Korunmasi ve Kadina Karsi Siddetin Onlenmesine Dair Kanun kapsaminda siddet magdurlari icin verilen tedbir kararlari bu turun en sik gorulen ornegidir. Kollugun elektronik ortamda gorebildigi bu kararlar, uygulayicinin sahip oldugu an ve tarafin korunmasi gereken bolgeye gitmemesi gibi yukumlulukleri icerir. Sure dolduk kademesinde uzatma, kaldirma veya donusum kararlari verilebilir. UYAP'a dosyalanir ve SEGBIS araciligiyla magdurun ifadesi video konferansla alinabilir.
• Gerekceli Karar
  Hakim veya heyet tarafindan verilen hukmun hukuki ve maddi gerekcelerinin ayrintili olarak yazili hale getirildigi karar metni. HMK 297 ve CMK 230 maddelerince zorunlu unsurlari duzenlenmistir. Kisa karar durusmada aciklandiktan sonra hakim gerekceli karari bir ay icinde yazmak zorundadir. Gerekceli kararda; tarafların iddialari, tanik beyanlari, bilirkisi raporlari, hukuki nitelendirme, kanun hukmu ve sonuc kismi yer alir. Bu metin istinaf ve temyiz incelemesinin temel belgesidir; gerekce yetersizligi bozma sebebidir. UYAP'ta UDF formatinda hazirlanir ve e-imza ile imzalanir.
• Gizlilik Seviyesi
  UYAP'ta belge ve dava dosyalari icin tanimlanan erisim kisitlama duzeyleri. "Acik", "Gizli", "Cok Gizli" gibi seviyeler belirlenebilir ve yetkisiz erisim sistem seviyesinde engellenir. Cinsel suclar, cocuk mahkemesi dosyalari, aile mahkemesi bosanma dosyalari ve devlet sirlarina iliskin davalarda gizlilik seviyesi yuksek tutulur. Gizli dosyalara ancak taraflar ve vekilleri erisebilir; uc kisilerin erisim talebi mahkemece degerlendirilir. Gizlilik ihlali disiplin ve ceza sorumlulugu yaratir.
• Gorevsizlik Karari
  Mahkemenin baktigi davaya konu itibariyla gorevli olmadigini saptamasi uzerine verdigi karar. Ornegin Asliye Hukuk Mahkemesi'nde acilmis bir tuketici davasi oldugunda mahkeme gorevsizlik karari vererek dosyayi Tuketici Mahkemesi'ne gonderir. Gorevsizlik karari tek basina istinaf edilebilir. Dosya iki haftalik sure icinde gorevli mahkemeye gonderilmezse dava acilmamis sayilir. UYAP bu gonderimi otomatik olarak yapabilir ve yeni esas numarasi aninda ustlenir.
• Gozalti
  Savcilik talimatiyla en fazla 24 saatlik sure icin supheli veya saniin ozgurlugunun sinirlandirilmasi. Toplu suclarda gozalti suresi 48 saate kadar uzatilabilir. CMK 91 maddesi bu konuyu duzenler. Gozalti suresinde supheli mudafi yardimi almaya, hekim muayenesine, yakinlarinin haberdar edilmesine ve ifade vermeme hakkina sahiptir. Gozalti suresi bitmeden savci serbest birakma veya hakim karariyla tutuklanma secenekleri arasinda karar vermelidir. Gozalti islemleri UYAP'a kaydedilir ve sure otomatik takip edilir.
• GSS
  Genel Saglik Sigortasi
  5510 sayili Sosyal Sigortalar ve GSS Kanunu ile duzenlenen ve tum vatandaslarin saglik hizmetine erisimini saglayan zorunlu sigorta sistemi. GSS primi odemeyen veya borcu olan vatandaslar icin SGK uzerinden icra takibi baslatilmakta, UYAP icra modulunde bu alacaklar toplu olarak takip edilmektedir. GSS kayit, tescil ve feragat islemleri e-devlet ve SGK uzerinden yurutulur. UYAP ile entegre sorgulama sayesinde davalarda taraflarin sigorta durumu anlik kontrol edilebilir.

H

• HAGB
  Hukmun Aciklanmasinin Geri Birakilmasi
  CMK 231 uyarinca, iki yil veya daha az hapis cezasi ile adli para cezasi gerektiren suclarda sanigin kosullari saglamasi halinde hukmun hukuki sonuc dogurmamasi. HAGB verilebilmesi icin sanigin daha once kasitli bir suctan mahkum olmamis, magdurun zararini gidermis ve yeniden suc islemeyecegine iliskin hakim kanaatinin olusmus olmasi gerekir. HAGB kararinin kesinlesmesinden itibaren 5 yil denetim suresi baslar; bu sure icinde kasitli bir suc islenirse HAGB kalkar ve hukum aciklanir. UYAP ceza modulunde HAGB alan sanigin denetim suresi otomatik takip edilir ve uyum ihlali bildirilir.
• Haciz
  Borclunun malvarligina, icra alacaginin tahsili amaciyla el konulmasi islemi. IIK 85 ve devami maddelerince duzenlenir. Menkul, gayrimenkul ve uuclu kisideki haklar haciz konusu olabilir. Fiziki haciz icra muduru ve muhafiz eslikinde mahallinde yapilirken bankalardaki hesap haczi UYAP uzerinden Takyidat Modulu ile anlik gonderilir ve bankalar aninda bloke uygulayarak sonucu sisteme bildirir. Maas haczi icin de isverene elektronik tebligat gonderilir. Haczedilen mallar satis istenmesi halinde acik arttirma ile paraya cevrilir.
• Hakim
  Anayasa'nin 138-140 maddelerine gore bagimsiz ve tarafsiz olarak yargi gorevini yerine getiren kisi. Hakimler HSK (Hakimler ve Savcilar Kurulu) tarafindan atanir ve gorev surelerince bagimsizlik guvencesine sahiptir. UYAP Hakim Bilgi Sistemi (HBS) uzerinden dosyalarini inceler, ara kararlarini ve nihai kararlarini UDF formatinda hazirlar, e-imza ile imzalar. Her hakim is yukunu gorsel bir dashboard uzerinden takip eder, istatistik raporlari alir. Detayli bilgi icin hakimler icin UDF rehberi.
• Hakim Bilgi Sistemi
  HBS
  Hakim ve savcilar icin UYAP bunyesindeki ozel calisma modulu. Is yukunu yonetme, karar yazma, dava dosyasi inceleme, tanik beyanlarini gozden gecirme, bilirkisi raporlarini degerlendirme ve istatistik raporlama islevleri icerir. HBS uzerinden gunluk durusma listeleri, bekleyen ara kararlar ve yazilmasi gereken gerekceli kararlar listelenir. Mobil uygulamasi sayesinde hakimler izinli olduklari donemde bile dosyalara erisebilir. Sistem, hakim performans istatistiklerini HSK'ya anlik olarak iletir.
• Harc
  Yargi islemleri icin devlete odenen kamu geliri niteligindeki ucret. 492 sayili Harclar Kanunu'nda duzenlenir. Basvurma harci, karar ve ilam harci, maktu harc, nispi harc, kopya harci, vekaletname suret harci gibi turleri vardir. Harclar UYAP uzerinden elektronik olarak yatirilabilir; makbuzlar otomatik olarak dosyaya UDF formatinda eklenir. Harc yatirilmayan dilekceler islem gormez. Adli yardim karari verilen taraflar harcdan muaftir. Yanlis harc uygulamalari istinaf ve temyiz sebebi olabilir.
• Harici Sistem Entegrasyonu
  UYAP'in diger kamu kurumlariyla (Nufus Mudurlukleri, Tapu Kadastro, Emniyet Genel Mudurlugu, SGK, bankalar, vergi dairesi vb.) veri paylasimi yapmasini saglayan teknik altyapi. Web servisleri ve guvenli veri tunelleri uzerinden kurulan bu entegrasyonlar sayesinde, hakim veya icra muduru bir dosya incelerken tarafin nufus kaydini, tapu kaydini, arac tescilini, SGK sicilini anlik olarak ayri ayri sorgulamak zorunda kalmaz. Tum bilgiler tek ekranda toplanir. Bu entegrasyon, Turkiye'yi dunyanin en gelismis yargi bilisim altyapilarindan birine sahip yapan temel unsurdur.
• HMK
  Hukuk Muhakemeleri Kanunu
  6100 sayili Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Turk hukuk yargilamasinin temel usul kanunudur. 2011 yilinda yururluge giren bu kanun, dava acilmasi, deliller, istinaf, temyiz, karar duzeltme gibi tum sureci duzenler. HMK 119 dava dilekcesi, HMK 127 cevap dilekcesi, HMK 137 on inceleme, HMK 154 tutanak, HMK 297 gerekceli karar, HMK 341-360 istinaf, HMK 361-373 temyiz maddeleri sik basvurulan hukumlerdendir. Tum yargi sureci UYAP uzerinden HMK uyarinca yurutulur ve her adimda belirlenen kati sureler sistem tarafindan takip edilir.
• Hukuk Arabuluculugu
  Iht ve ticaret davalarinin disinda kalan tum hukuk uyusmazliklarinda taraflarin gonullu olarak basvurabildigi arabuluculuk yontemi. Ihtiyari arabuluculuk olarak da adlandirilir. 6325 sayili Kanun'a gore taraflarin uzerinde serbestce tasarruf edebildigi hak ve menfaatlere iliskin uyusmazliklarda basvurulabilir. Arabulucu huzurunda yapilan goruseler sonucunda anlasma saglanirsa, taraflarin ve arabulucunun imzaladigi tutanak ilam niteligi kazanabilir. UYAP Arabuluculuk Portal'i uzerinden atama, surec yonetimi ve raporlama yapilir.

I

• Iddianame
  Savci tarafindan sorusturma asamasinin sonunda, kamu davasi acma karariyla hazirlanan ve ceza mahkemesine sunulan belge. CMK 170 uyarinca iddianamede sanigin kimligi, mudafi, magdurun kimligi, suc tarihi ve yeri, sucun delilleri, sucun yasal nitelendirmesi ve uygulanmasi istenen kanun maddeleri yer alir. Iddianame kabul karariyla kovusturma asamasi baslar. Iddianame 15 gun icinde mahkemece kabul veya iade edilebilir; iade halinde savci eksiklikleri tamamlayarak yeniden sunar. UYAP uzerinden UDF formatinda hazirlanir ve e-imza ile imzalanir.
• Icra Dairesi
  Icra ve iflas islemlerini yuruten idari birim. Icra muduru baskanliginda zabit katibi, muhafiz ve diger personelle calisir. Her adliyede birden fazla icra dairesi bulunur ve numaralandirilmistir ("Istanbul 5. Icra Dairesi" gibi). Icra takiplerinin acilmasi, odeme emri gonderilmesi, haciz islemleri, satis, parayi alacaklilara odeme ve dosya kapatma islemleri icra dairesi tarafindan yurutulur. UYAP Icra Modulu uzerinden tum islemler elektronik ortamda takip edilir. Icra.Net portal uzerinden taraflar dosyalarina dijital erisebilir.
• Icra Muduru
  Icra dairesini yoneten, atanmis kamu gorevlisi. Takiplerin yurutulmesi, odeme emirlerinin duzenlenmesi, haciz kararlarinin uygulanmasi ve paranin alacaklilara odenmesi gibi tum yonetsel islemlerden sorumludur. IIK cercevesinde bagimsiz takdir yetkisine sahiptir ve belirli kararlarina karsi icra hakimligine itiraz yolu aciktir. UYAP uzerinden tum islemleri e-imza ile gerceklestirir ve dosyalari denetim hakimligi ile paylasir.
• Icra Itirazi
  Ilamsiz icra takibinde borclunun 7 gun, ilami icrada ise 5 gun icinde icra mudurlugune sundugu, borca veya imzaya itiraz beyani. IIK 62 uyarinca itiraz takibi durdurur. Alacakli itirazin kaldirilmasi icin icra mahkemesine basvurabilir veya genel mahkemelerde alacak davasi acabilir. Imza itirazi ise yalniz imza incelemesiyle cozulebilir. UYAP uzerinden itiraz dilekcesi elektronik olarak sunulabilir; sure hesabi sistem tarafindan otomatik yapilir. Sure kacirildiginda itiraz gecersiz olur ve takip kesinlesir.
• Icra Takip
  Para alacagi veya bir seyin teslimi icin icra dairesinde baslatilan dosya. Ilamli ve ilamsiz olmak uzere iki ana kategoriye ayrilir. Ilamli takip bir mahkeme kararina, noter senedine veya hakem kararina dayanirken, ilamsiz takip yalnizca alacaklinin beyanina dayanir. Takibin basladigi tarih itibariyle faiz islemeye baslar ve UYAP uzerinden otomatik hesaplama yapilir. Takip kesinlestikten sonra haciz asamasina gecilir. Icra.Net portal uzerinden taraflar dosyayi takip edebilir.
• Icra.Net
  Icra daireleri ve taraflar icin UYAP uzerindeki icra takip portali. Avukatlar ve alacaklilar bu portal uzerinden yeni takip acabilir, odeme emri hazirlayabilir, haciz talebi gonderebilir, banka haczi sorgulayabilir ve dosyayi genel olarak takip edebilir. Borclular ise kendilerine tebligat yapilan dosyalari e-devlet uzerinden gorebilir, odeme yapabilir, itirazlarini sunabilir. Sistem IBAN sorgulama, tapu sorgulama, arac sorgulama gibi entegre servislere sahiptir; bu sayede borclunun malvarligi hizli tespit edilir.
• Ihbar Tazminati
  4857 sayili Is Kanunu'nun 17. maddesine gore, belirsiz sureli is sozlesmesinin kanundaki bildirim surelerine uyulmadan feshedilmesi halinde odenmesi gereken tazminat. Bildirim sureleri iscinin kidemine gore 2 ila 8 hafta arasinda degisir. Ihbar tazminati iscinin son ucret uzerinden hesaplanir ve gelir vergisi disindaki kesintilerden muaftir. Haksiz fesih durumunda iscinin isc talepleri kapsamindadir; ise iade davasi acan isci ek olarak ihbar tazminati da isteyebilir. UYAP is mahkemesi modulunde tazminat hesaplamalari yapilabilir.
• Ihtiyati Haciz
  IIK 257 uyarinca alacagin tahsil guvencesi amaciyla borclunun mallarina geciciri olarak el konulmasi tedbiri. Rehinle veya guvenceye bagli olmayan, vadesi gelmis bir alacak icin mahkemeden ihtiyati haciz istenebilir. Mahkeme teminat karsiliginda karar verir ve icra dairesince 10 gun icinde uygulanir. Ihtiyati haciz uygulanan mal daha sonra borclunun rizasiyla veya icra takibiyle kesin hacze donusturulur. Itiraz uzerine mahkeme yeniden degerlendirme yapar. UYAP uzerinden basvuru ve banka haczi anlik yapilabilir.
• Ihtiyati Tedbir
  HMK 389 uyarinca davanin kabulu halinde hakkin elde edilmesini kolaylastirmak veya imkansiz hale gelmesini onlemek icin alinan gecici koruma onlemi. Tasinmaz uzerine serh konulmasi, menkul mallara el konulmasi, belirli bir eylemin yapilmasinin veya yapilmamasinin emredilmesi gibi bicimleri vardir. Ihtiyati tedbir teminat karsiliginda verilir. Karar 1 hafta icinde uygulanmazsa duser. Itiraz hakki taraflara tanimistir. UYAP uzerinden UDF olarak hazirlanan karar Tapu Kadastro ve diger kurumlara dijital iletilerek aninda serh konulabilir.
• IIK
  Icra ve Iflas Kanunu
  2004 sayili Icra ve Iflas Kanunu, zorla icra ve iflas hukukunun temel kaynagidir. Ilamli ve ilamsiz icra takibi, odeme emri, itiraz, haciz, satis, iflas, konkordato gibi temel kurumlari duzenler. IIK 58 takip talebi, IIK 60 odeme emri, IIK 62 itiraz, IIK 85 haciz, IIK 114 menkul satisi, IIK 257 ihtiyati haciz, IIK 269 kira alacagi takibi gibi sik basvurulan maddeler icerir. UYAP icra modulu IIK hukumlerine uygun olarak kati sure takibi ve otomatik islem yapar.
• Imzaname Sirkusu
  Ticari sirketlerin yetkili temsilcilerinin imza orneklerini iceren noterce onayli belge. Imza sirkuleri veya imza beyannamesi de denir. Sirketin hangi organlarinin ve kisilerinin sirketi temsilen imza atabilecegini gosterir. UYAP uzerinden sirket adina dava acilmasinda veya takip baslatilmasinda imza sirkuleri fotokopisinin eklenmesi gerekir. Noter Portal'i araciligiyla dijital imza sirkuleri olusturulabilmekte ve UYAP ile otomatik paylasilabilmektedir.
• Istinaf
  Bolge Adliye Mahkemesi nezdinde yapilan ikinci derece kanun yolu incelemesi. HMK 341-360 ve CMK 272 hukumleri uyarinca ilk derece mahkeme kararlarinin hem maddi olay hem de hukuki yonden yeniden ele alindigi asamadir. Basvuru suresi hukuk davalarinda 2 hafta, ceza davalarinda 7 gun olup gerekceli kararin tebliginden itibaren islemeye baslar. Istinaf dilekcesi ilk derece mahkemesine sunulur ve UYAP uzerinden BAM'a aktarilir. BAM davanin esasini inceleyip kabul, red, duzelterek onama veya bozma kararlarindan birini verir. Temyiz bundan sonraki asamadir.
• Istinaf Dilekcesi
  Istinaf kanun yoluna basvuru icin hazirlanan yazili belge. Dilekcede bozma talebinin nedenleri ayrintili olarak siralanmalidir. Istinaf sebebi olarak ileri surulmeyen konular BAM tarafindan inceleme disi kalir (sinirli inceleme ilkesi). Dilekcede tenkit edilen karar, istinaf gerekceleri, hukuki deliller ve talep sonucu yer alir. UYAP Avukat Portal uzerinden e-imzali olarak sunulur; harc yatirilmadan dilekce islem gormez. Eksik istinaf basvuru harci durumunda kesin sure verilir.
• Istinaf Sistemi
  Bolge Adliye Mahkemeleri (BAM) bunyesindeki istinaf incelemelerinin UYAP uzerinden yurutulmesi icin gelistirilen dijital altyapi. Dosyalar dijital ortamda ust mahkemeye iletilir, gerekceli karar BAM tarafindan yine UDF formatinda hazirlanir ve ilgili mahkeme, taraflar ile vekillerine aktarilir. Istinaf gerekcesine siniri inceleme ilkesine uygun sekilde kayitlar tutulur. Bu sistem 2016'da pilot uygulamayla basladiktan sonra hizli yayilmistir ve kagit sevki neredeyse sifira inmistir.
• Itiraz
  Verilen bir karara veya islemlere karsi ilgili yargi merciine yapilan basvuru. Farkli islemlere yonelik farkli itiraz turleri vardir: odeme emrine itiraz, haciz islemine itiraz, bilirkisi raporuna itiraz, gorevlendirme karari itirazi vb. Itirazlarin sureleri kati olup kacirilmasi hali hak duserimi yaratir. UYAP uzerinden itiraz dilekcesi elektronik olarak sunulabilir ve sure sistem tarafindan takip edilir. Bazi itirazlar infazi durdururken bazilari durdurmaz; bu ayrim ilgili kanun maddesiyle belirlenir.
• Itirazname
  Savcilarin verdigi kovusturmaya yer olmadigina dair karara (KYOK) karsi magdur veya sikayetcinin sulh ceza hakimligine yaptigi basvuru dilekcesi. CMK 173 uyarinca karar tarihinden itibaren 15 gun icinde sunulmalidir. Itirazname hakimligine iletilen dosyayi inceleyen sulh ceza hakimi ya itirazi reddeder ya da kabul ederek kamu davasi acilmasina hukmeder. UYAP uzerinden elektronik ortamda sunulabilir.
• Ise Iade Davasi
  4857 sayili Is Kanunu'nun 18-21 maddeleri kapsaminda, gecersiz fesih nedeniyle iscinin eski isine donmesi talebiyle acilan dava. Ise iade sartlari: otuz veya daha fazla isci calistiran isyeri, en az alti aylik kidem, belirsiz sureli is sozlesmesi ve gecersiz fesih. Dava acmadan once arabuluculuk sartinin saglanmasi zorunludur. Dava kabul edildiginde isci ya ise iade edilir ya da 4-8 ay arasinda is guvencesi tazminati alir. UYAP Is Mahkemesi modulunde acilir ve sureler otomatik takip edilir.

K

• Kalem
  Mahkeme yazi islerinin yurutuldugu birim. Dosya kayit, evrak havalesi, harc islemleri, tebligat hazirligi, karar cikti alma ve arsivleme gibi tum idari islemler kalem marifetiyle yurutulur. Zabit katipleri, yazi isleri muduru ve memurlardan olusur. UYAP sayesinde kalem isleri buyuk olcude dijitallesmis olsa da fiziki evrak sureti ve arsiv islemleri hala kalemde yurutulmektedir. Avukatlar ozellikle dosya suret ve belge tasdik islemleri icin kalem ile temasta bulunur.
• Kanun Yolu
  Karara karsi ayni derece veya ust derecedeki yargi merciine basvuru imkani. Olagan kanun yollari: itiraz, istinaf, temyiz. Olaganustu kanun yollari: karar duzeltme, yargilamanin yenilenmesi, kanun yararina bozma. Her kanun yolunun kendine ozgu sureleri, basvuru mercii ve inceleme kapsami vardir. Kanun yolu suresi kacirildiginda karar kesinlesir ve yeniden ele alinamaz. UYAP kararin kesinlestigi tarihi otomatik hesaplayip sistemde belirgin bir durum olarak gosterir.
• Karar Duzeltme
  Belirli dava turlerinde kesinlesmis kararin yeniden incelenmesi icin yapilan olaganustu kanun yolu basvurusu. 6100 sayili HMK ile karar duzeltme hukuk yargilamasinda genel olarak kaldirilmistir; sadece belirli Idare mahkemesi, vergi mahkemesi ve bazi ozel kanun hukumlerinde hala ongorulmustur. Basvuru suresi, gerekceli kararin tebliginden itibaren 15 gundur. Kabul edilen karar duzeltme basvurusu sonucunda asli karar kaldirilip yeni bir karar verilir.
• Karar Numarasi
  Mahkeme kararlarinin UYAP'ta kayit altina alindigi benzersiz numara. "2026/456 K." formatinda yazilir ve yil ile sira numarasindan olusur. Esas numarasi ile birlikte kullanilir ("2026/123 E. 2026/456 K."). Yargitay ve Danistay kararlarina da ayrica karar numaralari atanir. Karar numarasi ile UYAP icerisinde herhangi bir karara hizli erisim saglanabilir. Yargitay kararlari Yargitay Karar Arama sistemi uzerinden karar numarasiyla sorgulanabilir.
• KEP
  Kayitli Elektronik Posta
  Gonderici ve alicinin kimliginin dogrulanabildigi, gonderi zamaninin kayit altina alindigi ozel elektronik posta sistemi. 6102 sayili Turk Ticaret Kanunu'nun 18/3 maddesi uyarinca anonim ve limited sirketler, hakli tuzel kisilige haiz kurumlar icin zorunludur. Hukuki gecerliligi olan dijital yazisma araci olarak UYAP ile entegre calisir. PTT, TurkKep ve bazi saglayicilar araciligiyla alinabilen KEP adresleri icin yillik ucret odenir. Avukatlar e-tebligati KEP adresleri araciligiyla alirlar. KEP ile gelen belgelerin dogrulanmasi detayi hakkinda bilgi alabilirsiniz.
• Kesin Sure
  Hakim tarafindan taraflara verilen ve kacirilmasi hak duserimi yaratan surelerin turu. HMK 94 uyarinca kesin sureler mutlaka o sure icerisinde yerine getirilmelidir. Kesin sure verilen islem yapilmadiginda, o islemle ilgili hak kaybolur veya dava usulden reddedilir. Ornegin eksik harc icin verilen kesin sure, bilirkisi raporuna itiraz icin verilen 2 haftalik kesin sure bu niteliktedir. UYAP hakim tarafindan verilen kesin sureleri otomatik takip eder ve sure dolmadan once taraflara hatirlatma gonderir.
• Kidem Tazminati
  1475 sayili eski Is Kanunu'nun 14. maddesine gore (hala yururluktedir) belirli sartlarla is sozlesmesi sona eren iscinin hak kazandigi tazminat. Iscinin en az bir yil kidemi olmasi ve is sozlesmesinin belirli sebeplerle (kidem tazminati hak doguran nedenlerle) sona ermesi gerekir. Hesaplama; her tam yil icin son giydirilmis brut 30 gunluk ucret uzerindendir. Kidem tazminati tavani 6 aylik periyotlarda guncellenir. Gelir vergisinden muaf, damga vergisine tabidir. UYAP is mahkemesi modulunde otomatik hesaplanabilir.
• Kimlik Tespiti
  Supheli, tanik veya duruma konu kisinin gercek kimliginin tespit edilmesi islemi. CMK 147 kapsaminda her ifade alimindan once yapilmalidir. UYAP MERNIS entegrasyonu sayesinde kimlik bilgileri anlik sorgulanir; parmak izi dogrulama ve fotograf eslesmesi gibi unsurlar da dahil edilebilir. Yabanci uyruklu kisiler icin pasaport bilgileri Goc Idaresi sisteminden sorgulanir. Kimlik tespiti yanlis yapildiginda yargilama bati batabilecek kadar buyuk bir usul hatasi olusur.
• Kira Tespit Davasi
  6098 sayili Turk Borclar Kanunu'nun 344 ve 345 maddelerine gore, kira bedelinin yasal artis oranlarinin dismda belirlenmesi ya da mevcut kiraya yeni bir deger bicilmesi istemiyle acilan dava. Bes yilini doldurmus kira sozlesmelerinde hakemler gozden gecirilmek uzere Sulh Hukuk Mahkemesi'nde bu dava acilabilir. Bilirkisi raporu ile emsal kiralar arastirilarak yeni bedel tespit edilir. Karar bir sonraki yenileme donemi basinda uygulanmaya baslar. UYAP Sulh Hukuk modulunde bu davalar gorulur.
• Kurum Portal
  Kamu kurumlarinin UYAP uzerinden davalari takip ettigi kurumsal erisim noktasi. Bakanliklar, belediyeler, universiteler, kamu iktisadi tesebbusleri gibi tuzel kisiler bu portal uzerinden kendileri veya karsi taraf olduklari davalari izler, muzekkerelere cevap verir, dosyalara belge sunar. Kurum avukati gorevlendirmesi de bu portal uzerinden yapilir. Portal, kurumun birimlerine gore yetkilendirme yaparak surec yonetimini kolaylastirir.

M

• Mazeret Dilekcesi
  Avukatlarin UYAP Portal uzerinden mazeret bildirmesini saglayan dijital dilekce. Durusmaya katilamamanin gerekcesi (hastalik, baska sehirde farkli durusma, cenaze vb.) bu sistem uzerinden mahkemeye bildirilir ve mazeret kanitlarini gosteren belgeler (saglik raporu, diger durusma zapti vb.) ek olarak sunulur. Kabul edilen mazeret dilekcesi durusmayi ileri bir tarihe ertelemekte ve uygulamanin avukat aleyhine sonuc dogurmamasini saglamaktadir. Surekli mazeret sunulmasi durumunda mahkeme bunu kotuye kullanim sayabilir ve kabul etmeyebilir.
• Menfi Tespit Davasi
  IIK 72 uyarinca borclu bulunulmadigina iliskin alacakliya karsi acilan tespit davasi. Bu dava, kendisine haksiz bir icra takibi yoneltildigini dusunen veya ileride yoneltilecegini ongoren kisi tarafindan acilabilir. Kabul edilirse alacaklinin kotu niyetli oldugunun tespiti halinde alacak tutarindan yuzde yirmi oraninda tazminat odenmesi de karara baglanir. Dava derdestken icra takibi acilirsa teminat karsiliginda takibin durdurulmasi istenebilir. UYAP uzerinden Asliye Hukuk veya Ticaret Mahkemesi'nde acilir.
• MERNIS
  Merkezi Nufus Idare Sistemi
  Nufus ve Vatandaslik Isleri Genel Mudurlugu'ne ait nufus kayit sistemi. 11 haneli TC kimlik numarasi ile vatandaslarin kimlik, medeni durum, ikamet, anne-baba bilgileri, aile fertleri ve olum kaydi gibi tum nufus verilerini tutar. UYAP ile entegre calisarak yargilamalarda taraflarin kimlik tespit islemleri anlik yapilir. Hakim, savci, avukat veya icra muduru herhangi bir kisinin MERNIS bilgilerine tek tiklamayla ulasabilir. MERNIS ayrica e-devlet ve Kimlik Paylasim Sistemi ile de entegre calisir.
• Mobil Imza
  Cep telefonu uzerinden SIM kart tabanli elektronik imza atma yontemi. GSM operatorunden alinan ozel SIM kart ve belirlenen sifre ile dijital belge imzalanabilir. UYAP islemlerinde e-imza alternatifi olarak kullanilabilir; akilli kart ve USB token tasima zorunlulugu olmadigindan mobil kullanicilara buyuk kolaylik saglar. Imzalama sirasinda bir OTP kodu cep telefonuna gelir ve onaylanir. Turkcell, Vodafone ve Turk Telekom mobil imza hizmeti sunar. Mobil imza ile imzalanmis UDF dosyalarinin dogrulanmasi hakkinda bilgi alabilirsiniz.
• Muhafaza
  Haczedilen menkul mallarin bir kisi veya depoda yediemin sifatiyla saklanmasi. IIK 88 uyarinca muhafiz atanabilir veya borclunun kendisine yediemin sifatiyla mallar birakilabilir. Muhafaza sartlari, depolama ucreti ve ilgili riskler IIK'da duzenlenmistir. Muhafaza sirasinda mala zarar verilirse yedieminin sorumlulugu vardir. UYAP icra modulunde muhafaza edilen mallar listelenir ve satis asamasinda hazir bulundurulmak uzere ayrilir.
• Muhtar Tebligati
  Muhataba adresinde tebligat yapilamamasi halinde, kosullari saglanmasi kaydiyla tebligat evrakinin mahalle/koy muhtarina birakilmasi ve 2 gun icinde muhatabin bu tebligati almazsa kuralin tebligatin muhtar tarafindan ilan tahtasina asilmasi yoluyla yapildigi sekil. Tebligat Kanunu 21/1 maddesinde duzenlenir. Muhtar tebligat tarihi itibariyle surelerin islemesi baslamakta olup, adres kaydi guncel tutulmayan kisilerin dava hakkini kaybetmesine yol acabilir. UYAP adres sorgusu ile MERNIS adresi ve tebligat adresi cakismas durumunda uyari verir.
• Mubasir
  Mahkeme salonunda duzeni saglayan, taraflari icerji cagiran ve hakime yardim eden gorevli. Mubasir, salonda sessizligin korunmasindan, giriste guvenligin saglanmasindan ve genellikle protokol duzeninden sorumludur. Yeni duzenlemelerle birlikte mubasir sayisi azalmakta, bunun yerine mahkeme hizmet personeli ve guvenlik gorevlileri devreye girmektedir. Buyuk illerde bazi mahkemelerde hala klasik mubasir kadrosu bulunmaktadir.
• Muzekkere
  Mahkemelerin diger kurum veya birimlere bilgi/evrak talebi amaciyla gonderdigi resmi yazi. Hakimin "su muzekkere yazilsin" emriyle olusturulan bu belgeler, tapu, SGK, banka, kolluk gibi kurumlara cevap alinmak uzere gonderilir. UYAP sayesinde muzekkerelerin buyuk cogunlugu elektronik ortamda otomatik paylasilir ve cevaplari yine dijital olarak alinir. Kagit tabanli muzekkere yazismasi buyuk olcude ortadan kalkmistir. Muzekkereye cevap vermek icin ilgili kuruma kesin sure verilir.
• Murafaa
  Kanun yolu asamasinda taraflarin sozlu savunma yaptigi durusma sekli. Genellikle Yargitay ve Danistay incelemesinde istisnai olarak yapilir; bunun disinda yazili yargilama usulu geregi dilekcelerle savunma yapilir. Murafaa, taraflarin dosyayla ilgili son savunma firsati olup istenilen sekil sart yerine getirilerek talep edilmesi gerekir. UYAP uzerinden murafaa talebi e-imzali olarak sunulur.

N

• Nafaka Davasi
  Es veya cocuk icin yoksulluk/istirak nafakasi talebiyle acilan dava. TMK 169-176 ve 328-336 maddeleri kapsaminda duzenlenir. Yoksulluk nafakasi bosanma nedeniyle yoksulluga dusecek ese, istirak nafakasi ise velayet kendisinde olmayan ebeveynin cocugun ihtiyaclarina katkisi olarak verilir. Tedbir nafakasi bosanma davasi suresince gecici olarak odenir. Nafaka miktari odeme gucu ile cocugun veya esin ihtiyaclarina gore hakim tarafindan takdir edilir. UYAP Aile Mahkemesi modulunde otomatik hesaplama yapilabilir.
• Nitelikli Elektronik Sertifika
  NES
  Elektronik imza islemlerinde kullanilan ve BTK (Bilgi Teknolojileri ve Iletisim Kurumu) onayli sertifika saglayicilari tarafindan verilen dijital kimlik belgesi. 5070 sayili Elektronik Imza Kanunu'nun 9. maddesi uyarinca duzenlenir. E-imza icin on kosul olan bu sertifika, sahibinin kimligini kesin sekilde dogrular. NES kullanilarak atilan e-imza, el imzasiyla ayni hukuki degere sahiptir. Turkiye'de TURKTRUST, E-Guven, KamuSM, TurkKep gibi saglayicilar NES verir. Gecerlilik suresi 1-3 yil arasi olup sure sonunda yenilenmesi gerekir.
• Noter Bilgi Sistemi
  Noterliklerin UYAP ile entegre calismasini saglayan dijital platform. Vekaletname, imza sirkusu, tasnif cetveli, sozlesme suretleri gibi noter belgelerinin UYAP'a dijital olarak dusmesini mumkun kilar. Avukatlik vekaletnamesi noter tarafindan duzenlendiginde UYAP avukat bilgi sistemine eslesir ve avukatin o dosyada tarafmis vekil olarak yer alabilmesi saglanir. Bu sistem kagit tasima yukunu azaltir ve vekalet tasdik islemini hizlandirir.
• Noter Portal
  Noterliklerin UYAP ile entegre calistigi dijital noter sistemi. Noterler bu portal uzerinden vekaletname, imza sirkusu, tasnif cetveli gibi belgeleri olusturur, fotoraflari tarayarak sisteme yukler ve dijital arsiv tutar. Notere geldiginde muhatabin kimligi MERNIS uzerinden anlik dogrulanir; TC kimlik karti cipinin okunmasi yeterli olur. Taraflar tasdik edilmis noter belgelerine e-devlet uzerinden barkod ile erisebilir.

O

• On Inceleme
  HMK 137-142 kapsaminda hukuk davasinin tahkikat oncesi asamasi. On inceleme durusmasinda taraflarin iddialari ve savunmalari tespit edilir, tartisma konusu vakialar belirlenir, uyusmazlik konulari sinirlanir, taraflar arasinda sulh imkani sorgulanir. Hakim uyusmazlik konulari disinda incelenmek uzere delil kabul etmez. Bu asama davanin hizli yurumesini saglayan kritik bir adimdir. UYAP'ta on inceleme tutanagi UDF olarak hazirlanir ve davanin yol haritasini cizer.
• Otomatik Tevzi Sistemi
  UYAP'in davalari mahkemelere otomatik ve adil sekilde dagitan sistemi. Is yuku dengesi, uzmanlik alani, sirasi gelen mahkeme, hakimin dossya durumu gibi kriterlere gore dava atamalari yapar. Bu sayede "mahkeme secme" gibi yargi bagimsizligini zedeleyebilecek etkiler ortadan kaldirilir. Tevzi edilen dosyanin hangi mahkemeye gittigi e-dilekceyi sunan tarafa anlik bildirilir ve UYAP esas numarasi olusturulur. Istisnalar (gorev, yetki, bag) ile tevzi yeniden yapilabilir.

P

• PDF Donusturme
  UYAP'taki UDF formatindaki belgelerin evrensel PDF formatina cevrilmesi islemi. UDF sadece UYAP Dokuman Editoru ile acilabildiginden paylasim ve yazdirma icin PDF'e cevrilmesi pratik bir cozumdur. convertudftopdf.com bu islemi tamamen tarayici uzerinde, dosyayi sunucuya yuklemeden gerceklestirir; bu da gizlilik icin en guvenli yontemdir. Donusum sonrasi PDF belgesi Turkce karakterleri, tablo yapisini, basliklari ve dijital imza metadatasini korur. UDF dosya formati hakkinda daha fazla bilgi.
• Portal
  UYAP sistemine erisim icin kullanilan web tabanli arayuzlerin genel adi. Avukat Portal, Vatandas Portal, Bilirkisi Portal, Arabuluculuk Portal, Icra.Net, Noter Portal, Kurum Portal gibi cesitli erisim noktalarini kapsar. Her portal kullanici roluye ozel islevler sunar ve UYAP merkezi servislerine farkli yetki seviyelerinde erisim saglar. Mobil uyumlu arayuzler sayesinde avukatlar ve vatandaslar cep telefonundan islem yapabilir.

R

• Rehin
  Bir alacagin teminati olarak borclunun mali uzerine tesis edilen ayni hak. Menkul rehni, tasinmaz rehni (ipotek), ticari isletme rehni, motorlu tasit rehni gibi turleri vardir. 6750 sayili Ticari Islemlerde Tasinir Rehni Kanunu son yillarda modern rehin turlerini eklemistir. Rehin tesisi tapuya veya noter sicili yoluyla kayit altina alinir. Rehinli mal icindeki alacak tahsil edilemezse icra yoluyla satilarak alacakli tatmin edilir. UYAP uzerinden rehin sorgusu yapilabilir ve rehinli menkul mallarin takibi kolaylasir.
• Ret Karari
  Davanin veya talebin mahkemece kabul edilmemesi kararı. Esastan ret, usulden ret, delillerin yetersizligi nedeniyle ret gibi cesitleri vardir. Ret karari da gerekceli olmak zorundadir ve istinaf ile temyiz yoluna tabidir. Hakimin takdir yetkisi cercevesinde verdigi ret kararlari, bozma halinde gerekcenin yetersizligi sebebiyle olabilir. UYAP sisteminde ret kararlari UDF formatinda hazirlanir ve kesinleme akibetinde infaz bolumune islenir.
• Rol Tabanli Erisim
  UYAP'ta kullanicilarin gorevlerine gore farkli erisim yetkilerine sahip olmasini saglayan guvenlik modeli. Hakim, savci, avukat, icra muduru, bilirkisi, zabit katibi, mubasir gibi roller farkli islem yetkilerine sahiptir. Bu model, her kullanicinin sadece yapmasi gereken islemlere erisebilmesini saglar. Yetki calinmalari ve ic tehdit risklerini azaltir. Role eklenmis yetkiler audit log ile izlenir ve anormallikler guvenlik ekibi tarafindan incelenir.

S

• Satis Memurlugu
  Haczedilmis menkul ve gayrimenkul mallarin icra kanalan paraya cevrilmesi islemini yuruten birim. IIK 114 ve devamindaki maddelere gore acik arttirma ile satis yapilir. Gayrimenkul satisi aylarca suren bir sureci kapsayabilir; iki arttirma, ilani, teminat mektubu, degerleme, Tescil islemleri bu surecin parcasidir. UYAP Satis Memurlugu modulunde satis ilanlari elektronik ortamda duyurulur; elektronik satis (e-ihale) de uygulanmaya baslamistir. Bu sayede sekil yargi saglanir ve gercek deger uzerinden satis olasiligi artar.
• Savcilik
  Cumhuriyet Savciliklari, sorusturma asamasini yuruten, kamu davasi acip acmama kararini veren yargi organi. CMK 161 vd. maddeleri uyarinca soruculuk yetkisi savcilara aittir. Savci sikayeti ogrendiginde sorusturmayi baslatir, delilleri toplar, supheli ve magdur ifadelerini alir, gerekirse bilirkisi atar. Sorusturma sonunda ya kovusturmaya yer olmadigina dair karar (KYOK) ya da iddianame duzenler. UYAP Savcilik Modulu, soru sorusturma dosyasini elektronik ortamda yonetir ve adli kolluk ile entegre calisir.
• SEGBIS
  Ses ve Goruntu Bilisim Sistemi
  Durusmalarin video konferans yoluyla yapilmasini saglayan UYAP modulu. Tutuklu ve hukumlu ifadelerinin cezaevinden alinmasi, farkli sehirlerdeki taniklarin dinlenmesi, uluslararasi yargi is birliginde taniklarin dinlenmesi ve yurt disindaki Turkiye temsilciliklerinde ifade alinmasi gibi senaryolarda kullanilir. COVID-19 pandemi surecinde kullaniminda buyuk artis yasandi ve kalici bir modele donustu. SEGBIS ile ifade veren kisinin gorselli ses-kayit olusturulur, bu kayit dijital imzayla dosyaya islenir.
• SGK
  Sosyal Guvenlik Kurumu
  5502 sayili Kanun'a gore kurulan ve sosyal sigorta, emeklilik ve genel saglik sigortasi islemlerini yuruten kamu kurumu. SGK, UYAP ile entegre calisarak sigortalilik kayitlari, prim odemeleri, hizmet dokumu gibi bilgilerin anlik sorgulanmasina olanak tanir. Is davalarinda iscinin SGK kayitlarinin mahkemeye dogrudan gelmesi, calisma kosullarinin tespit edilmesini kolaylastirir. Ayrica SGK prim borclari icin UYAP icra modulunde toplu takip dosyalari bulunur.
• Sigorta Davasi
  Sigorta sozlesmesinden kaynaklanan uyusmazliklarin cozumune yonelik acilan dava. Trafik sigortasi, kasko, hayat sigortasi, saglik sigortasi, meslek sorumlulugu sigortasi gibi cesitli sigorta turlerinden doganan hak talepleri bu kapsamdadir. 6102 sayili TTK'nin sigorta hukukunu duzenleyen maddeleri cercevesinde gorulen bu davalar sigorta tahkim komisyonuna basvurulabilen bir alternatif uyusmazlik cozumune de sahiptir. UYAP Ticaret Mahkemesi modulunde acilir.
• Sistem Gunlugu
  Log
  UYAP'ta yapilan tum islemlerin kayit altina alindigi dijital iz takip sistemi. Kim, ne zaman, hangi dosyadan hangi islemi yapti bilgisi detayli sekilde tutulur. Denetim, guvenlik ve adli inceleme amaciyla kullanilir. Yetkisiz erisim veya bilgi sizintisi supheleri durumunda loglar analiz edilerek sorumlular tespit edilir. Kanunen belirli bir sure (genellikle en az 10 yil) saklanir ve silinemez. Log bilgileri ceza davalarinda delil olarak kullanilabilir.
• SMS Bilgilendirme
  UYAP'in dava taraflarina durusma tarihi, karar bildirimi, islem durumu gibi bilgileri kisa mesaj ile gonderme hizmeti. Vatandaslar e-devlet uzerinden cep telefonu numaralarini kaydederek bu hizmete abone olabilir. SMS bildirimleri hukuki teblig niteliginde degildir; sadece bilgilendirme amaclidir. Ancak unutulan durusma tarihlerini hatirlatmak acisindan onemli bir kolaylik saglar. Kimi zaman sadece avukat tarafina bildirim giderken kimi zaman taraflara da ayni anda gonderilir.
• Stajyer Avukat
  Avukatlik stajini yapmakta olan, hukuk fakultesinden mezun olmus kisi. 1136 sayili Avukatlik Kanunu'nun 15-27 maddeleri uyarinca bir yil suren stajyerlik doneminin ilk alti ayi mahkemelerde, ikinci alti ayi ise bir avukatin yaninda gecirilir. Stajyerler, avukat sicil numarasi almamamakta ancak UYAP Avukat Portal'a yardimci hesap olarak eklenebilmekte ve sorumlu avukatin gozetiminde dosyalari inceleyebilmektedirler. Detayli bilgi icin stajyer avukat UDF rehberi.
• Sulh Hukuk
  Kira, tasinmaz taksimi, vesayet, izalei suyu gibi belirli uyusmazliklara bakan tek hakimli hukuk mahkemesi. HMK 4 maddesinde Sulh Hukuk Mahkemesi'nin gorev alanlari duzenlenmistir. Miktar sinirlamasina tabi olmaksizin belirli dava turlerine bakar. Paylasmadan doganan tasinmaz uyusmazliklari, ortaklikten doganan ihtilaflar bu mahkemede gorulur. UYAP Sulh Hukuk modulu, kati kurallari nispeten daha basit usulle yurutulen bu davalarin hizli ve etkin gorulmesini saglar.
• Sablon
  UYAP Dokuman Editoru'nde belge olusturmayi hizlandiran onceden hazirlanmis belge kaliplari. Dilekce, karar, tutanak, tebligat, muzekkere, iddianame, gerekceli karar gibi standart belgeler icin yuzlerce sablon mevcuttur. Hakim, savci veya avukat bir sablonu secerek sadece kisiye ozel alanlari doldurup belgeyi tamamlar. Sabit metinler ve standart fragman yapilarini iceren sablonlar, yazim sureci sirasinda tutarliligi saglar ve yargi kalitesini artirir. Yeni sablonlar Adalet Bakanligi tarafindan merkezi olarak eklenir.

T

• Tahliye
  Iki farkli hukuki anlamda kullanilir: (1) Kira hukuku kapsaminda kiracinin kiralanan tasinmazdan cikarilmasi. TBK ve 6570 sayili Kanun kapsaminda tahliye davasi acilabilir; ihtiyac, imar, tahliye taahhudu, kira bedelinin odenmemesi gibi sebepler esastir. (2) Ceza hukukunda tutuklunun cezaevinden serbest birakilmasi. Delil yetersizligi, tutuklama sartlarinin ortadan kalkmasi veya tahliye suresi gelmesi nedeniyle olabilir. Her iki anlamda da UYAP uzerinden karar olusturulur ve ilgili kurumlara elektronik bildirim gonderilir.
• Takdiri Indirim
  TCK 62 maddesi uyarinca hakimin suctan sonra pismanlik gosterme, suctan once iyi yasam tarzi, suc sonrasinda magdurun zararini giderme gibi genel davranislari degerlendirerek ceza miktarinda 1/6 oraninda yapabildigi indirim. Bu indirim hakimin takdirindedir; mecburi degildir ancak gerekcelendirilmek zorundadir. Kanuna uygun sekilde degerlendirilmeyen takdiri indirim bozma sebebidir. UYAP ceza modulunde takdiri indirim otomatik hesaplanabilir ve karar metnine yansitilir.
• Tahliye Davasi
  Kiracinin kiralanandan cikarilmasi istemiyle acilan dava. TBK 347 ve devami ile 6570 sayili Kanun'a dayanir. Iki haklı ihtar, tahliye taahhudu, ihtiyac, imar, mesken ihtiyaci, isyeri ihtiyaci gibi sebepler dayanak olabilir. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde gorulur. Tahliye karari kesinlesmesinin ardindan kiracinin bir ay icinde tasinmazi bosaltmasi beklenir; aksi halde icra ile tahliye yapilir. UYAP sulh hukuk modulunde tahliye ilaminin icra dairesine aktarimi elektronik ortamda saglanir.
• Tanik Beyan Tutanagi
  Tanigin durusmada veya istinabe yoluyla mahkeme huzurunda verdigi ifadenin yazili kayit altina alindigi belge. CMK 43-62 ve HMK 250-265 maddelerince duzenlenir. Tanik oncelikle kimliginin tespit edilmesi ve yemin ettirilmesinin ardindan sorulan sorulara cevap verir. Beyani zabit katibi tarafindan yazilir ve tanigin imzasi alinir. UYAP uzerinden UDF formatinda hazirlanir. SEGBIS araciligiyla uzaktan da tanik dinlenilebilir ve beyan tutanagi videonun zaman kodu ile eslestirilir.
• Tapu Kadastro Entegrasyonu
  UYAP'in Tapu ve Kadastro Genel Mudurlugu TAKBIS sistemiyle veri paylasimi. Tasinmaz davalarinda, ihtiyati haciz, ipotek tesisi, mirasci tayini gibi islemlerde mulkiyet bilgilerinin otomatik sorgulanmasini saglar. Hakim tarafindan bir tasinmaz uzerine serh konulmasi karari verildiginde bu karar aninda TAKBIS'e dusmekte, tapu kaydi guncellenmektedir. Benzer sekilde tapu kaydi degismelerinde UYAP'taki ilgili dosyalara bildirim gitmektedir. Kagit yazismanin neredeyse sifira indigi kritik bir entegrasyondur.
• Tavzih
  HMK 305 ve CMK 309 maddelerince hukum fikrasindaki celiski veya belirsizliklerin ayni mahkemece aciklanmasi. Karar kesinlestikten sonra da yapilabilir. Tavzih ile hukmun esasina dokunulmaz, sadece anlasilmaz veya celiskili noktalar aciklanir. Taraflardan biri dilekce ile talep eder, mahkeme durusma acmaksizin inceleyip karar verebilir. Tavzih karari aciklanana kadar infaz durdurulmaz. UYAP uzerinden tavzih dilekcesi sunulabilir ve asli kararin yanina eklenmek uzere UDF olarak dosyaya islenir.
• Tazminat Davasi
  Haksiz fiil, sozlesme ihlali, kamu gorevlisinin kusurlu eylemleri veya kusursuz sorumluluk hallerinden dogan maddi veya manevi zararlarin giderilmesi talebiyle acilan dava. TBK 49-76 maddeleri haksiz fiil sorumlulugunu duzenler. Maddi tazminat fiili zarar ve yoksun kalinan kardan olusurken manevi tazminat acinin giderilmesi icin hukmedilir. Trafik kazalari, tip hatalari, is kazalari, hakaret, aldatma gibi cok farkli konularda acilabilir. UYAP Asliye Hukuk veya Ticaret Mahkemesi modulunde gorulur.
• TCK
  Turk Ceza Kanunu
  5237 sayili Turk Ceza Kanunu, suclari ve bunlara baglanacak cezalari duzenleyen temel maddi ceza hukuku kanunudur. 2005 yilinda yururluge giren bu kanun, genel hukumler (1-91), devlete karsi suclar, kisilere karsi suclar, mal aleyhine suclar, topluma karsi suclar gibi kategorilere ayrilir. TCK 21 kast, TCK 22 taksir, TCK 25 mesru savunma, TCK 62 takdiri indirim, TCK 86-89 yaralama, TCK 125 hakaret, TCK 147 hirsizlik gibi sik kullanilan maddeler icerir. UYAP iddianamelerinde ve kararlarinda ilgili TCK maddeleri otomatik baglantili gosterilir.
• Tebligat Kanunu
  7201 sayili Tebligat Kanunu, tebligat islerini duzenleyen temel kanundur. Kagit tebligat, elektronik tebligat (e-tebligat), muhtar tebligati, ilan yoluyla tebligat gibi turleri duzenler. Tebligat muhataba ulastigi tarihte teblig edilmis sayilir; e-tebligatta ise 5. gunun sonunda teblig edilmis kabul edilir. Tebligat sirasinda yapilan usul hatalari kararin bozulmasina yol acabilir. UYAP, tebligat tarihlerini otomatik hesaplayarak sureleri takip eder.
• Temyiz
  Yargitay veya Danistay nezdinde yapilan olaganustu kanun yolu denetimi. HMK 361-373 ve CMK 286 hukumleri uyarinca, istinaf inceleme sonucunda verilen kararlardan belirli olcutleri asanlara karsi acik olan kanun yoludur. Temyiz, maddi olay degil sadece hukuki denetimi kapsar; Yargitay davanin esasina inip yeniden karar vermez. Kararin bozulmasi halinde dosya tekrar bolge adliye mahkemesine gonderilir. Temyiz suresi hukuk davalarinda 2 hafta, ceza davalarinda 7 gun veya 15 gundur. UYAP uzerinden Yargitay elektronik dosya transfer sistemi ile dosyalar aninda iletilir.
• Temyiz Dilekcesi
  Temyiz kanun yoluna basvuru icin hazirlanan yazili belge. Temyiz sebepleri sinirlayici olarak sayilmistir: kanunun yanlis uygulanmasi, hukuki nitelendirme hatasi, celiskili karar, delillerin degerlendirme sirasinda hukuki sinirlarin asilmasi vb. Temyiz sebebi olarak ileri surulmeyen konular Yargitay tarafindan inceleme dismda kalir. Dilekcede bozma talebinin hukuki gerekceleri ayrintili belirtilir. UYAP uzerinden e-imzali olarak sunulur.
• Temyiz Suresi
  Temyiz kanun yoluna basvurmak icin belirlenmis kati sure. Hukuk davalarinda 2 hafta (HMK 361), ceza davalarinda 7 gun (CMK 277) veya bazi ozel durumlarda 15 gundur. Sure, gerekceli kararin tebliginden itibaren islemeye baslar. Adli tatil icinde bir sure sona ererse, adli tatilin bitiminden sonra 7 gun daha sure eklenir. Temyiz suresi kacirildiginda karar kesinlesir ve bir daha temyiz edilemez. UYAP surelerin takibinde kritik rol oynar ve avukata hatirlatma bildirimi gonderir.
• Tensip Zapti
  Davanin acilmasindan sonra hakimin yargilama planini belirledigi ilk resmi tutanak. Bu belgede durusma tarihi, delil toplama surec, bilirkisi atanmasi gerekip gerekmedigi, taraflara tebligat yapilmasi gibi ilk is akisi duzenlenir. Tensip zapti davanin yol haritasini cizdigi icin kritik bir belgedir. UYAP Dokuman Editoru'nde UDF formatinda hazirlanir ve e-imza ile imzalanir. Hakim tensip zaptiyla gorev ve yetkiyi de ilk bakista degerlendirir; yetkisizlik veya gorevsizlik karari verilmesi gerekiyorsa burada bildirilir. Detay icin hakimler icin UDF rehberi.
• Tensip Tutanagi
  Tensip zapti ile esanlamli. Bkz. Tensip Zapti. Davanin yargilama planini ve on kararlarini iceren hakim tutanagi.
• Tevzi
  Yeni acilan davalarin veya gelen evraklarin ilgili mahkeme veya birime dagitilmasi islemi. UYAP'ta otomatik tevzi sistemi kullanilir; mahkemelerin is yuku, uzmanlik alani ve siralamasi gibi kriterlere gore karar verir. Tevzi sonucunda davaya esas numarasi verilir ve ilgili mahkeme ekranda gorunmeye baslar. Avukat Portal'da "Benim Dosyalarim" sekmesinde tevzi olan yeni dosya aninda listelenir.
• Ticaret Mahkemesi
  Ticari nitelikli uyusmazliklara bakan ozel gorevli hukuk mahkemesi. 6102 sayili Turk Ticaret Kanunu'nun 4 maddesi kapsamindaki davalar bu mahkemede gorulur: sirket anlasmazliklari, tasima sozlesmeleri, sigorta davalari, marka ihlalleri, haksiz rekabet, sirketler hukuku uyusmazliklari vs. Buyuk illerde bagimsiz Ticaret Mahkemesi bulunur; kucuk illerde Asliye Hukuk Mahkemesi Ticaret Mahkemesi sifatiyla calisir. Ticari davalarda dava acmadan once arabuluculuk sartinin saglanmasi zorunludur.
• Tuketici Hakem Heyeti
  6502 sayili Tuketicinin Korunmasi Hakkinda Kanun kapsaminda kurulan, belirli parasal sinirlar altindaki tuketici uyusmazliklarini inceleyen idari merci. Miktari belirli sinira (her yil guncellenir) kadar olan tuketici uyusmazliklarinda, Tuketici Mahkemesi'ne basvurudan once hakem heyetine basvuru zorunlu tutulmustur. Hakem heyetinin kararlari tuketici icin baglayici degildir; aleyhindeki kararlara karsi tuketici 15 gun icinde Tuketici Mahkemesi'ne itiraz edebilir.
• Tuketici Mahkemesi
  6502 sayili kanun kapsaminda tuketici uyusmazliklarina bakan ozel gorevli mahkeme. Satin alinan maldaki ayip, hizmet kusuru, taksitli satim, mesafeli satim, konut ve tatil amaçli tasinmazlarin satisi gibi konulardaki davalar bu mahkemede gorulur. Miktari Tuketici Hakem Heyeti gorev sinirinin uzerinde olan davalar dogrudan Tuketici Mahkemesi'ne acilir. Hakem heyet kararlarina itirazlar da bu mahkemece incelenir. UYAP Tuketici Mahkemesi modulu hizli yargilama icin ozel islevler sunar.
• Tutuklama
  CMK 100 uyarinca, kuvvetli suc suphesi ve tutuklama nedeni bulunmasi halinde hakim karariyla kisinin ozgurlugunun kisitlanmasi tedbiri. Tutuklama nedenleri: kacma suphesi, delilleri karartma suphesi ve belirli katalog suclar. Tutuklama azami sureleri agir ceza mahkemesi gorev alanina giren sucler icin uc yilla sinirli olup uzatmalarla en fazla yedi yila kadar cikabilir. Tutuklu kisiye her ay tutuklulugun devam edip etmeyecegine iliskin degerlendirme yapilir. UYAP tutuklama sureleri otomatik takip eder ve incelemelerin zamaninda yapilmasini saglar.

U

• UYAP
  Ulusal Yargi Agi Platformu
  Turkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanligi tarafindan gelistirilen ve yonetilen, yargi sureclerinin tamamini dijital ortama tasyan kapsamli bilisim sistemi. 2000'li yillarin basinda hayata gecirilen UYAP, dunya capinda en kapsamli yargi bilisim sistemlerinden biridir. Tum mahkemeler, savciliklar, icra daireleri, cezaevleri ve noterler bu sistem uzerinden birbirine baglidir. Yuzlerce kamu kurumuyla entegrasyon saglayarak Turkiye'yi bu alanda lider konumuna tasimistir.
• UYAP Dokuman Editoru
  UYAP sisteminde hukuki belgelerin olusturulmasi ve duzenlenmesi icin kullanilan ozel metin editoru yazilimi. Microsoft Word'e benzer bir arayuze sahiptir ve UDF formatinda dosya uretir. Sadece UYAP'a bagli bilgisayarlarda calisir. Editor ozellikleri arasinda; tablo eklemek, basliklar, dijital imza, zaman damgasi ve zengin metin formati yer alir. Sablonlar sayesinde standart belgeler hizlica uretilebilir. UDF dosya formati hakkinda daha fazla bilgi veya UDF dosyalarinin nasil acilacagi sayfalarinda detayli bilgi bulabilirsiniz.
• UDF
  UYAP Document Format
  UYAP Dokuman Editoru ile olusturulan belgelerin kaydedildigi ozel dosya formati. .udf uzantisina sahip dosyalar aslinda ZIP arsivi icerisinde XML metaveri ve gomulu belgeleri iceren yapidir. Sadece UYAP Dokuman Editoru ile dogrudan acilabilir. Alternatif olarak convertudftopdf.com ile PDF'e donusturulerek herhangi bir cihazda goruntulenebilir. Detayli UDF rehberi ile format hakkinda teknik bilgi edinebilirsiniz.
• UYAP Dosya Numarasi
  UYAP'ta her davaya, icra dosyasina veya sorusturma dosyasina atanan benzersiz kimlik numarasi. Esas numarasi (hukuk/ceza davalari icin), icra dosya numarasi (icra daireleri icin) ve sorusturma numarasi (savciliklar icin) gibi formatlari vardir. Bu numara, dosyanin UYAP'ta arandigi ve referanslandigi temel anahtardir. Tebligatlarda, kararlarda, dilekcelerde ve yazismalarda mutlaka belirtilmelidir.
• UYAP Sifre
  UYAP sistemine giris icin kullanilan kullanici sifresi. Avukatlar baro sicil numarasi ve sifresi, vatandaslar e-devlet sifresi, kurum calisanlari ise kurumsal kullanici adlari ile oturum acar. Sifre politikasi guclu olup periyodik degistirilmesi zorunludur. Sifre ile birlikte iki asamali dogrulama (SMS veya e-imza) da kullanilir. Sifre unutulursa belirli dogrulama basamaklarinin ardindan sifirlanabilir. Sifre paylasimi disiplin ve ceza sorumlulugu yaratir.
• UYAP Sorgulama
  UYAP sistemi uzerinden dava, icra dosyasi, karar veya tebligat bilgilerinin sorgulanmasi islemi. Vatandaslar kendi TC kimlik bilgileriyle taraf olduklari dosyalari, avukatlar ise baro no ve e-imza ile vekili olduklari tum dosyalari sorgulayabilir. Mobil uygulamalar ve web arayuzu uzerinden 7/24 hizmet verir. Sorgulama sonuclari PDF olarak indirilebilir; UDF formatindaki belgeler convertudftopdf.com araciligiyla PDF'e cevrilerek paylasilabilir.
• UYAP SMS
  Bkz. SMS Bilgilendirme. Yargi sureciyle ilgili kisa mesaj bildirimleri. Durusma tarihi, karar, onemli degisiklik bilgileri bu servisle vatandasa iletilir.
• Uzlastirma
  CMK 253-255 kapsaminda belirli suc turlerinde supheli ile magdurun uzlastirmaci huzurunda anlasmasini saglayan ceza muhakemesi tedbiri. Takibi sikayete bagli suclar ve bazi diger kataloglanmis suclar uzlastirma kapsamindadir. Uzlastirma saglanirsa kovusturmaya yer olmadigina karar verilir veya kovusturma dusurulur. Uzlastirma saglanamazsa normal surec devam eder. UYAP uzerinden uzlastirmaci atamalari, tutanak yuklemesi ve sonuc bildirimi yapilir.

V

• Vatandas Portal
  UYAP'in vatandaslara yonelik dava sorgulama, e-dilekce, durusma takvimi, karar indirme gibi islemleri icin kullanilan arayuz. e-devlet entegrasyonu ile tek tikla giris yapilabilir. Vatandas kendi taraf oldugu davalarin durumunu izleyebilir, dilekce sunabilir, harc yatirabilir ve karar suretlerini UDF veya PDF olarak indirebilir. Detayli kullanim icin vatandas UDF rehberi sayfasina bakabilirsiniz.
• Velayet Davasi
  TMK 336 vd. maddelerine gore, ortak cocuklarin velayetinin duzenlenmesi icin acilan aile davasi. Bosanma davasi icinde talep edilebilecegi gibi bagimsiz olarak da acilabilir. Hakim, cocugun ustun yararini gozeterek velayeti eslerden birine verir veya ortak velayete hukmeder. Velayet sadece cocugun bakim ve yetistirilmesine iliskin olmayip egitim kararlari, saglik kararlari, sehir disi seyahatler gibi konulari da kapsar. UYAP Aile Mahkemesi modulunde acilir ve sosyal inceleme raporu ile SEGBIS uzerinden cocuk dinlenmesi gibi islemler yapilabilir.
• Vergi Mahkemesi
  2576 sayili Bolge Idare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kurulusu Kanunu cercevesinde kurulan, vergi uyusmazliklarini inceleyen ozel gorevli idari yargi mahkemesi. Vergi, resim, harc ve benzeri kamu alacaklariyla ilgili ihtilaflar bu mahkemede gorulur. Vergi Dairesi tarafindan yapilan tarhiyatlara itirazlar, odeme emirlerine karsi itirazlar, iade talepleri vergi mahkemesinin gorev alanindadir. Vergi mahkemesi kararlarina karsi istinaf yolu Bolge Idare Mahkemesi'dir. UYAP Vergi Mahkemesi modulu Gelir Idaresi Baskanligi veritabaniyla entegre calisir.

Y

• Yakalama Emri
  CMK 98 uyarinca hakim veya sulh ceza hakimligi tarafindan verilen, supheli veya sanigin yakalanmasina iliskin karar. Gecmiste sadece kagit evrakla dolasabilen yakalama emri, bugun UYAP ve KIHBI entegrasyonu sayesinde aninda tum kolluk birimlerinin sisteminde gorunur hale gelir. Bu sayede firar riski azalir, sanik ulke cikisinda yakalanabilir. Yakalama emri yerine getirildiginde mahkemeye e-bildirim gonderilir ve tutuklama/seri aliverme degerlendirmesi yapilir.
• Yargitay
  Anayasa'nin 154 maddesine gore Turkiye'nin en yuksek adli yargi mercii. Ilk derece ve istinaf mahkemelerinin kararlarini temyiz yoluyla inceler. Hukuk Genel Kurulu, Ceza Genel Kurulu ve daireler olarak orgutlenmistir. Her dairenin belirli bir uzmanlik alani vardir (Hukuk Dairesi: is davasi uzmani, Ticaret Dairesi: sirketler hukuku vb.). Yargitay bir ictihat mahkemesidir; bozma kararlari alt mahkemeleri baglar. UYAP Yargitay entegrasyonu ile dosyalar kagitsiz aktarilir.
• Yargitay Entegrasyonu
  UYAP'in Yargitay ile veri paylasimi altyapisi. Temyiz basvurulari, dosya iletimi, Yargitay kararlarinin alt mahkemelere bildirilmesi bu entegrasyon uzerinden gerceklesir. Fiziksel dosya tasima ve posta gonderimi buyuk olcude ortadan kalkmistir; dosyalar dijital olarak anlik Yargitay'a ulasmakta, Yargitay'in verdigi karar yine dijital olarak alt mahkemeye ve taraflara yansimaktadir. Bu entegrasyon temyiz asamasinin suresini onemli olcude kisaltmistir.
• Yazi Isleri Modulu
  Mahkeme kalemlerindeki evrak islemlerini dijital ortamda yoneten UYAP modulu. Belge kayit, havale, arsivleme ve istatistik islemleri bu modul uzerinden yurutulur. Zabit katibi ve yazi isleri muduru gunluk islerini bu modul uzerinden takip eder. Belgelerin barkod numaralarinin olusturulmasi, havale isareti ve arsiv numarasinin atanmasi otomatik yapilir. UYAP sayesinde kagit arsivi buyuk olcude azalmis, sadece bazi zorunlu fiziksel evraklar saklanmaktadir.
• Yapilandirma
  Kamu alacaklarinin (vergi, prim, idari para cezalari) taksitlendirilmesi ve belirli indirimlerle odenebilmesini saglayan kanunlarin genel adi. Zaman zaman cikarilan yapilandirma kanunlari (7143, 7256, 7326 gibi) borclulara faiz ve gecikme cezasi indirimi, pesin odeme indirimi gibi avantajlar sunar. Yapilandirmaya basvuran borclularin dosyalarinin icrasi durdurulur, takipler durur. UYAP icra modulunde yapilandirma basvurulari toplu islenir.
• Yetki Belgesi
  UYAP sistemine erisim icin kullanicilara verilen dijital yetki tanimlama belgesi. Her kullanicinin rolu ve erisim seviyesi bu belge ile belirlenir. Avukatlar icin baro kayit makbuzu, hakim/savcilar icin atama kararnamesi, memurlar icin gorevlendirme yazisi yetki belgesi islevi gorur. Yetkinin suresi dolduğunda veya gorev degisikligi oldugunda yetki belgesi guncellenir. UYAP'ta her kullanicinin aktif yetki belgesi kontrolu otomatik yapilir.
• Yetkisizlik Karari
  Mahkemenin davaya yer yonunden yetkili olmadigini saptadigi karar. Ornegin Istanbul'da acilmis bir dava Ankara'da yetkili olmali idiyse mahkeme yetkisizlik karari verir ve dosyayi Ankara'daki yetkili mahkemeye gonderir. Yetkisizlik karari taraflarca itiraz edilebilir. Dosya iki hafta icinde yetkili mahkemeye gonderilmezse dava acilmamis sayilir. UYAP bu islemi otomatik yaparak yeni mahkeme esas numarasi olusturur.

Z

• Zabit Katibi
  Durusmalarda tutanagi tutan, mahkeme yazi islerinde gorev yapan ve hakim yardimciligi icin egitilmis personel. Meslege 657 sayili Kanun'a gore memur olarak atanir ve Adalet Bakanligi kadrolarinda calisir. Zabit katibi durusmada hakimin verdigi talimatlari yazmak, taniklarin beyanlarini kaydetmek, davanin prosedurunu takip etmekle yukumludur. UYAP uzerinden tutanagi UDF formatinda hazirlar ve hakimle birlikte e-imza ile imzalar. Modern zabit katibi, hem hukuk bilgisi hem de bilgisayar/UYAP becerileri gerektiren bir meslek haline gelmistir.
• Zaman Damgasi
  Bir dijital islemin veya belgenin tam olarak ne zaman gerceklestirildigini kanitlayan kriptografik isaret. 5070 sayili Kanun'un 11. maddesi uyarinca duzenlenir ve TURKTRUST, KamuSM gibi zaman damgasi saglayicilari tarafindan verilir. UYAP'ta belge guvenilirligini artirmak icin e-imza ile birlikte kullanilir. Zaman damgasi, belgenin imza atildigi anin kaniti olup ileride imza tarihinin tartisma konusu olmasini engeller. Ozellikle uzun suredir islem gormemis dosyalarin dogrulanmasinda kritik rol oynar.

Ilgili Kaynaklar

• UDF Dosyasi Nedir? Kapsamli Rehber
• UYAP PDF Donusturucu Kullanim Kilavuzu
• UDF Dosyasi Nasil Acilir?
• UDF Dijital Imza Dogrulama
• UDF vs PDF: Dosya Formatlari Karsilastirmasi
• UYAP Dijital Donusum Rehberi
• Avukatlar Icin UDF Rehberi
• Vatandas UDF Rehberi
• Hakimler Icin UDF Kullanimi
• Stajyer Avukat UDF Rehberi
• Word'den UDF'ye Donusturme